کتاب مدیریت بحران اصول انسانی مدیریت پس از بلایا | قسمت اول


برای کاربران خاص معرفی کتاب های مدیریت

اهداف و انتظارات آموزشی اضافی در این دوره

کد دوره: 299820

در این درس می خواهیم کتابی را معرفی کنیم. کتابی درباره مدیریت بلایایی که در جامعه رخ می دهد. نام این کتاب «مدیریت بعد انسانی بلایا» یا «مدیریت ابعاد انسانی بلایا» است.

از نام عجیب کتاب نترسید. این کتاب درباره اقداماتی است که مدیران و مسئولان پس از سیل، زلزله، سقوط هواپیما و حوادث مشابه باید انجام دهند.

رویکرد کتاب کاملاً علمی و پژوهشی بوده و با مطالعات موردی فراوانی همراه است.

در لحظه انتشار این درس، این کتاب به فارسی ترجمه نشده است و شاید ترجمه آن با توجه به محدودیت مخاطبانش توجیه اقتصادی نداشته باشد. اما با توجه به اینکه یکی از رسالت های متمم را ترویج نگاه علمی می دانیم، به این نتیجه رسیدیم که گاهی رجوع به وجود چنین کتاب های تخصصی می تواند یادآوری مهمی باشد که هر یک از ما در هر جایگاه و جایگاهی که باشد. در شرایطی که در آن قرار داریم، باید سعی کنیم با رویکرد «علمی، روشمند و مبتنی بر تجربه»، ارزش بیشتری برای خود و جامعه خود ایجاد کنیم.

فشار روانی هنگام مطالعه

نیاز به مشارکت شما

کسب و کار

زندگی

کتاب مدیریت بحران

همه ما این جمله را شنیده ایم و بارها در موقعیت های مختلف تکرار کرده ایم: «این روزها علم و دانش آنقدر پیشرفت کرده است که هر کاری اصول و قواعد و چارچوب های خاص خود را دارد و دیگر نمی توان جدی و مهم انجام داد. چیزها با شهود و قضاوت شخصی.

با این حال، در عمل، بسیاری از ما با تکیه بر شهود و تجربیات قبلی، و در بهترین حالت با آزمون و خطا و اتلاف منابع، یاد می‌گیریم چه چیزی درست و نادرست است و چگونه در هر زمینه‌ای تصمیم‌گیری و رفتار کنیم.

این ماجرا زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که در جایگاه مدیریتی قرار بگیریم و «منافع تصمیمات درست» و «خسارت انتخاب های نادرست ما» با ضریب بالایی به جامعه تحمیل شود.

یکی از موضوعاتی که نیاز به دانش و تخصص دارد. مدیریت بحران یا مدیریت بحران است. بحران یک اصطلاح چتر است و طیف وسیعی از رویدادها را در بر می گیرد. از کمیاب شدن ناگهانی یک محصول در کشور، قطعی برق، شکل گیری جنبش های اعتراضی، مهاجرت نخبگان و کاهش زاد و ولد گرفته تا سیل، زلزله و حوادث تروریستی.

این رشته مدیریت بحران را می توان به شاخه های کوچکتری تقسیم کرد. برای مثال فردی که بتواند بحران مهاجرت نخبگان را مدیریت کند، قرار نیست فرد مناسبی برای مدیریت سیل و زلزله باشد.

مدیریت بلایا یا مدیریت بلایا و حوادث غیر مترقبه یا مدیریت بحران یکی از زیر مجموعه های مدیریت بحران است. در ساده ترین تعریف می توان گفت که بلایا و حوادث غیر مترقبه بحران هایی هستند که در مدت زمان کوتاهی (هر چند شاید با ریشه های دیرینه و قدیمی) شکل گرفته و کارکرد عادی جامعه را مختل کرده است. این بلایا می تواند طبیعی باشد یا منشأ فنی و انسانی داشته باشد. بنابراین، در میان نمونه هایی که برای بحران ذکر کردیم، باید برخی را رها کنیم و به مواردی از این دست اکتفا کنیم:

  • طوفان، سیل یا زلزله یا فعال شدن یک آتشفشان
  • انفجار یا آتش سوزی در جنگل ها، کارخانه ها و مجتمع های ساختمانی
  • اقدامات تروریستی (مانند بمب گذاری، ربودن هواپیما و ایجاد تهدید برای جان مردم)
  • سقوط هواپیما، خروج قطار از ریل یا واژگونی اتوبوس و غیره

حالا که گفتیم «مدیریت بحران» خیلی بزرگ است و سراغ یکی از زیرمجموعه های آن یعنی «مدیریت بلایا، بلایا و حوادث غیر مترقبه» رفتیم، باید بگوییم که این رشته خودش خیلی بزرگ است و زیرمجموعه های زیادی دارد. هیچ کس نمی تواند ادعا کند که همه جوانب مدیریت بلایا را می داند و یک متخصص چند وجهی است که همه جوانب این کار پیچیده را می داند.

مثلاً ممکن است متخصص باشد جنبه های فنی و عملیاتی مدیریت بلایا بودن:

  • چگونه افرادی را که زیر آوار هستند نجات دهیم؟
  • چگونه قطار واژگون شده را سریعتر روی مسیر قرار دهیم یا مسیر راه آهن را باز کنیم؟
  • چگونه می توان تدارکات پس از سیل را مدیریت کرد تا کمک ها سریعتر به خانواده های سیل زده برسد؟
  • برای خاموش کردن آتش از چه وسایلی استفاده کنیم؟

همه موارد فوق نمونه هایی از جنبه های فنی و عملیاتی هستند. اما جنبه دیگری هم وجود دارد که اهمیت آن اصلا کم نیست و متخصصان خاص خود را می طلبد: جنبه های انسانی مدیریت بلایا

به خانواده هایی فکر کنید که عزیزانشان را از دست داده اند. و همچنین به آتش نشانی که در عملیات حضور داشت و صحنه های دردناکی را دید. و همچنین به خبرنگاری که سعی می کند خود را به محل حادثه برساند و برای مجله، روزنامه یا سایت خبری گزارش تهیه کند. و همچنین به مسئولی که باید با صدا و سیما مصاحبه کند و در مورد فاجعه با مردم صحبت کند.

هیچ یک از این کارها آسان نیستند و همه آنها می توانند استرس زا باشند. زیرا با انسان و عواطف انسانی سروکار دارند.

حالا فکر کنید کتابی در چهارصد صفحه نه در مورد کل مدیریت بحران و نه در مورد یکی از زیرمجموعه های آن (یعنی مدیریت بلایا) بلکه در مورد یک موضوع تخصصی تر نوشته شده است: چگونه جنبه های انسانی یک فاجعه را مدیریت کنیم؟

کتاب مدیریت بحران

نمونه هایی از موضوعات مطرح شده در این کتاب

ما معمولا به یک مرور ساده از عناوین معرفی کتاب های مدیریت و همچنین معرفی کتاب های روانشناسی اکتفا نمی کنیم.

اما با توجه به هدف این درس – که در ابتدای مقاله به آن اشاره کردیم – و فاصله مطالب این کتاب با فصول تکمیلی، تنها برخی از موضوعات ذکر شده در آن را فهرست می کنیم. انگیزه ما صرفاً نشان دادن جزئیات پیچیده موضوعاتی است که گاهی اوقات خیلی ساده از آنها چشم پوشی می کنیم و چه مجموعه ای از دانش تخصصی پیرامون آنها شکل گرفته است.

سایر موضوعات مطرح شده در کتاب

چالش‌های صحنه فاجعه، نحوه اطلاع‌رسانی به خانواده‌های متوفیان، مدیریت کمک‌های مردمی، برنامه‌ریزی برای سالگرد واقعه، رویکردهای مختلف برای پوشش رسانه‌ای فاجعه، شیوه مدیریت بازدید از حادثه سایت و مشکلات آن، حمایت روانی از بازماندگان، کارکردهای مثبت و منفی شبکه های اجتماعی و مدیریت جنبه های حقوقی حوادث از دیگر موضوعاتی است که نویسنده در این کتاب به آن پرداخته است.

برتاس همچنین بخش ویژه ای را به مدیریت بحران کرونا و بلایای آن دوران اختصاص داده است.

توضیح و درخواست

طرح چنین بحث هایی می تواند مشکلات و اشتباهات و بی توجهی هایی را که در بلایای اطراف خود شاهد آن هستیم را یادآوری کند. اما درخواست ما این است که در بیان و ثبت نظرات خود در ذیل این درس دید وسیع تری داشته باشید و در سطح مثال وارد نشوید. در شبکه های اجتماعی به اندازه کافی گلایه و انتقاد مطرح شده است و اتفاقا این شبکه ها ابزار مناسبی برای این نوع انتقادات هستند.

اما در ضمیمه با توجه به اینکه می دانیم بخشی از تصمیم گیران مطالب و درس ها را مطالعه می کنند، صرفاً قصد داریم چارچوب علمی و عملی مدیریت این گونه رویدادها را در قالب ارجاعات کوتاه و مختصر یادآوری کنیم.

علاوه بر این، معرفی این کتاب می تواند بسیار کاملتر باشد و جزئیات بیشتری را از سایر قسمت های کتاب در بر گیرد. اما با توجه به اینکه تاکنون مقاله مشابهی در متمم نداشته ایم، در صورت وجود علاقه مندان به این بحث، منتظر انتشار قسمت دوم معرفی این کتاب هستیم.

شما هنوز در این بحث مشارکت نکرده اید.

چند مقاله پیشنهادی از مکمل: