کار اخلاقی چیست؟ | مروری بر داستان دزدی از داروساز (لارنس کلبرگ)


تجربه ذهنی تصمیم گیری پیشرفته تمرین کنید و در بحث شرکت کنید

کار اخلاقی چیست؟

اخلاق در تصمیم گیری این یکی از پیچیده ترین بحث هایی است که همواره توجه دانشمندان و نویسندگان را به خود جلب کرده است.

پاسخ به این سوال این است که کار اخلاقی چیست؟ کار آسانی نیست و اختلافات در این زمینه بی پایان به نظر می رسد. اما وقتی دنیای واقعی منتظر نمی ماند تا ما فیلسوف اخلاق شویم و بر چالش هایش غلبه کنیم، چه باید کرد.

دنیای واقعی بر خلاف مدرسه و دانشگاه حتی تا جایی که می توانیم مسائل را ساده نمی کند تا درد و سختی تصمیم گیری کمتر شود.

در اینجا می خواهیم به یکی از موضوعات کلاسیک در حوزه اخلاق در قالب تجربه ذهنی بپردازیم. مشکلی که لارنس کولبرگ در سال 1969 مطرح کرد و با وجود اینکه پاسخ قطعی وجود ندارد، می تواند فرصتی ارزشمند برای تفکر درباره برخی از مبانی اخلاق در تصمیم گیری باشد.

کار اخلاقی چیست؟ با این داروساز چه کنیم؟

در یکی از شهرهای اروپایی، زنی که از نوع خاص و کمتر شناخته شده سرطان رنج می برد، در شرایطی نزدیک به مرگ قرار دارد.

تنها یک دارو وجود دارد که پزشکان معتقدند ممکن است جان او را نجات دهد. این دارو بر پایه رادیوم تولید می شود و به تازگی توسط یک داروساز که اتفاقاً در همان شهر زندگی می کند، کشف و عرضه شده است.

تولید این دارو بسیار گران است و حدود 200 دلار قیمت دارد. اما داروساز آن را بسیار گرانتر می فروشد و قیمت آن را 2000 دلار اعلام کرده است.

آقای هاینز، شوهر این زن بیمار، در و دیوار را می زد و می توانست از هر کسی پول قرض کند. اما در نهایت نتوانست بیش از 1000 دلار جمع آوری کند. این به معنای نیمی از چیزی است که داروساز درخواست می کند.

او به داروساز گفت که همسرم در حال مرگ است و از او التماس کرد که دارو را با قیمت کمتری بخرد. یا حداقل داروساز به او اجازه می دهد 1000 دلار دیگر را بعدا بپردازد.

اما داروساز پاسخ داد: چنین چیزی ممکن نیست. من دارو را کشف کرده‌ام و می‌خواهم از فروش آن درآمد کسب کنم.»

هاینز پس از التماس بسیار ناامید شد و کم کم به این فکر افتاد که یک شب وارد مطب داروساز شده و دارو را بدزدد.

چند سوال در مورد دزدی از داروساز

به سؤالات زیر فکر کنید و ببینید پاسخ شما به هر یک از آنها چیست: بله یا خیر.

همچنین ببینید چه استدلالی در دفاع از پاسخ خود دارید و با چه منطقی آن را انتخاب کرده اید.

اولین سوال: آیا این تصمیم هاینز (دزدی) اشتباه است؟

سوال دوم: آیا داروساز حق انتخاب آن قیمت بالا را برای محصول خود دارد؟

سوال سوم: آیا هاینس از نظر اخلاقی موظف به سرقت دارو برای همسرش است؟

سوال چهارم: اگر هاینز و همسرش صمیمی نبودند و با هم اختلاف داشتند، باید هاینز این کار را می کرد؟

سوال پنجم: اگر این مشکل برای یکی از دوستان بسیار نزدیک هاینز به جای همسرش پیش می آمد، آیا هاینز باید دارو را برای او می دزدید؟

سوال ششم: فرض کنید شخصی که در آستانه مرگ است به هاینز نزدیک نیست (نه دوست و نه همسر). بلکه فردی است که در یک محله زندگی می کند. آیا هاینز باید دارو را بدزدد؟

سوال هفتم: فرض کنید هاینز در روزنامه می خواند که زنی – که او را نمی شناسد – در حال مرگ است و به این دارو نیاز دارد. آیا باید دارو را بدزدد و به آن زن برساند؟

سوال هشتم: اگر خودتان بیماری دارید و دارو برای جلوگیری از مرگ شما ضروری است، آیا دارو را می دزدید؟

سوال 9: فرض کنید هاینز در جریان سرقت دستگیر شده و نزد قاضی برده می شود. آیا قاضی باید او را به زندان محکوم کند؟

شما قرار نیست به همه این سوالات پاسخ دهید. شاید پاسخ دادن به برخی از آنها برای شما راحت تر باشد. اما فرصت خوبی است تا کمی به بهانه این تجربه ذهنی فکر کنیم و ببینیم چارچوب تصمیم گیری اخلاقی را چگونه برای خود تعریف می کنیم.

شما هنوز در این بحث مشارکت نکرده اید.

برخی از دوستان دیگر که به این درس علاقه دارند:

سفارشی که افزونه به شما پیشنهاد می کند مطالب مجموعه تصمیم گیری پیشرفته را بخوانید:

چند مقاله پیشنهادی از مکمل:

مجموعه محتوای تصمیم گیری پیشرفته